Kaldıraç

30 Haziran 2015

Tirnak-makasi-cift-tarafli-mi-yoksa-tek-tarafli-bir-kaldirac-mi_21_10_14200331041

En açık, arı hisler tedirginliklerle rahatsız edilir, şüphelerle kuşatılır, tehditlerle gömülür.

Toplumsal yaratığın açık, arı varlıkları, toplumunun âmir hükümleriyle birer rezil imgeye dönüştürülür.

Zamanla imge mi gerçek mi olduğu bilinemeyen, masumiyetle suçun, güzelle çirkinin, yüceyle pespayenin, parıltıyla matlığın iç içe geçtiği rezil birer imge olarak yeraltında yaşamaya itilirler. Herbirimizin doğuşuyla birlikte kendiliğinden inşa olan Atlantisler, gaybolur, ütopyalaşır.

Açık, arı varlıklarımız hem rezil eidilmiş hem de kaybedilmiştir.

Edebiyatçının merkez uğraşı, işte bu rezil (edilmiş) imgelerdir. Edebiyatçılar binlerce yıldır rezil (edilmiş) imgelerin aslında ne olduğunu anlamaya, açıklamaya çalışır.

2

Edebiyatçının anlama, açıklama yöntemleri dolayımlıdır. Dolayımlı olmak zorundadır. Edebiyatçı mecazlar, hayali durumlar, tuhaf kurgular, yadırgatıcı betimlemeleri araç edinir. Yani konu edilmekten korkulanı gene konu etmeyerek konu eder.  Bilinmedik yeni dolayımlar keşfederek, rezil (edilmiş) imgelerin çevresinde bir dil şekillendirir. Onu göstermeden araştıran v anlatan bir dil. Tanıdık aynı zamanda yabancı bir dil.

Küçük bir not düşelim: Bu şemada üretilmiş bir dilin karışık (yani yabancı), hünerle örülmüş v imge, betimleme, uzak gödermelerle vb. dolu oldukça edebiyat olduğunu düşünmek saçmadır. Çünkü böyle yapanların, şemaya bağlı teknikler kullanarak nam salanların asıl uğraşı, rezil imgelere duyulan meraktan değil hünerlerini satmaya çalışmaktandır. Hünersiz edebiyat olmaz elbette. Gel gör ki hüner daima sonradan gelir. Önceden geliyorsa öncelikle satılıktır. Edebiyat, öncelikle hayranlık uyandırmaz, bir durumu deneyimlememizi, kirletilmiş, hayalete dönüştürülmüş saf bir gerçekliğe dokunmamızı sağlar. Şimdi, devam edelim.

3

Söylenceler, kıssalar, destanlar, lirikler, tragedyalar, halk şarkıları, nefesler, romanlar, hikâyeler… Özetle, cümle betik -Eski Türkçeyle söylenince daha isabetli- cümle bitik, açık v arı olanı bahsi geçen şemada – o beletilmemiş, kendiliğinden çabasıyla- araştırır, anlamaya çalışır. Onlarla karşılaştıkça uyuyan bir şey uyanır bizde. Kendimizi yerçekimine bırakmışken harekete, hareket ederken uçmaya, uçarken atmosferin ötesine kışkırmış halde bulmamızı sağlayan bir uyanıştır bu.

Bitikler, tahteravalliye benzeyen bir tür kaldıraçtırlar. Zihnimizi yani aynı anlama gelen bedenimizi yerden ayağa, ayaktan göğe, gökten fezaya fırlatırlar.  Gel gör ki bu kaldıraçların asıl amacı yukarıyı imlerken alımlayıcısını aşağıya, yere, yerin altına, orada gömülü olana yönlendirmektir.

Zen öğrencisi yemekteyken ustasına sorar, “Aydınlanmak için yerleri silmem, sofrayı toplamam, bulaşıkları toplamam gerektiğini söylüyorsun. Bense bu işlerden çok sıkılıyorum. Ne yapmalıyım?” diye sorar. Usta yanıtlar, “Sofrayı topla.”

Hiçbir söz sanatı kullanmıyor gibi görünen, sanat yahut zenaat anlamında hayranlık uyandırmayan bu bitik, yüksek edebi örneklerden biri. Gösterdiği kurgusal durumun v hareketin dışında bir anlam taşıyor. “Sofrayı topla” cevabı. Sığdan “Kedini topla.” olarak kolayca okunabilir. Oysa derindeki bilgi “Sofrayı toplayarak kendini dağıt, parçala.”dır. Derli toplu olan hiçbir zihin açık v arı olana ulaşamaz çünkü. Zen Sanatı’nda her edim, bağlayan, tutan, geren, sıkan bağlardan güçlü, eşgüdümü yüksek bir iskelet, kas, sinir sistemiyle kurtulmak içindir. Zen Sanatı büyük ölçüde edebi bir bedensel etkinliktir.

4

Zihni yani bedeni yani eylemimizi toplumun âmir hükümleriyle karşı karşıya getirmeyen bitikler efendilerin matbu gardiyanlarıdır. Onlar edebiyat değil, devletin gizli ajanları gibi gizli kararnâme, kanun v tüzüklerdir. Toplumlarda efendilik lehine teamüller üretmekle vazifelidirler. Pornografiktirler. Onları deşifre etmek edebiyatçının doğal çabalarından biridir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: