Sait Faik Civarında Bir Gezinti

19 Aralık 2016

Otuz yıldır Sait Faik’in hikâyelerini okuyorum. İlk okumalarda hikâyeleri karışık hatta dilini lüzumsuz derecede sanatlı bulduğumu hatırlıyorum. O zamanlar daha çok ‘güçlü olayların’ peşinden gitmeyi seviyordum, o yüzden herhalde. Yine de Bohça ve Semaver ayrı bir yer etmişti. Nedenini tam açıklayamıyordum. Büyülü bir şeyler vardı ama üzerlerinde fazla duramıyordum. O zamanlar çünkü bitiş çizgisine en çabuk ulaştıracak, bir an önce devrimi mümkün kılacak, dünyayı derhal aydınlatacak metinlerin, örgülerin peşindeydim. Bekir Yıldız, Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Sabahattin Ali, Gorki, Jack London, Çernişevski, Kosinski, Şolohov, Brecht, Hemingvay, Steinbeck vb. okumam gerekiyordu. Keşke dünyanın insanlık lehine birdenbire, kesin biçimde değişimine imkan verecek metinler olsaydı da onların peşinden hiç ayrılmasaydım.

Sait Faik hikâyeleriyle on yıl sonra ikinci yoğun karşılaşmayı yaşadım. Bu sefer daha yakındım diline. Olaylar basitti, kişiler sıradandı ama gerçeküstü hatta fantastik bir etki bırakıyorlardı. J. Luis Borges, James Stevenson, A. Conan Doyle, Bilge Karasu, Oğuz Atay, Virginia Woolf, Joseph Conrad okumaları gelmişti. Edebiyatla ilişkim değişiyordu. Sait Faik’in hikâyelerini yayınlamaya başladığı yaşlardaydım. Şehzadebaşı, Bozdoğan Kemeri, Fatih, Yüksekkaldırım, Burgaz Ada, Kalpazankaya, Beyoğlu, Düzce, Adapazarı… Sanki adımlarını ve kulaçlarını takip ediyordum. Ada Tavşanı, Baba Torik, Mavi Kaburgalı Sandallar, Anlamlı Ağaçlar, Tuhaf Kediler, Birçok Şeye Benzeyen Denizler, Denize Benzeyen Dağlar Ormanlar gibi bulanık imgelerle doluyordum. Fakat şu an hissettiklerimi hissedemiyordum.

Şu an -otuz yıl önce emin olduğum gibi- eminim ki tabiattaki her şeyle beraber insanların tek tek varlıklarının tanınmadığı ve özgür olmadığı bir dünyada özgürlük, adalet, eşitlik bir yalandır. Bu yüzden, özel nitelikleri sahiplenilerek herkesin/her şeyin görünme, ortaya konma, mesele edilme hakkı savunulmalıdır. Sait Faik ise, bilerek yahut bilmeyerek, bu fikrin öncülerinden biridir. Geleneksiz ve ekolsüz yani kendinden kökenli nitelenen Sait Faik galiba hayat kökenlidir; insan ve tabiat kökenlidir. Devrimci idealin, öfkenin, mücadelenin dışındaki bu ‘lüzumsuz adam’; bu Ali, bu Mehmet, bu Hasan bize geleceğin dünyasında insana ve tabiata başka türlü nasıl bakılır, onu göstermektedir. Onca yoksulluğa rağmen -Emile Ajar’ın da V. Hugo’dan mülhem anlattığı gibi- insanlar nasıl mutlu olabiliyor, hayata tutunabiliyor ve niye isyan etmiyorlar sorularını samimiyetle soranlar birgün elbet Sait Faik okuyacaklardır.

Okuduklarında önlerinde sıra sıra ebruli sarmaşık gülleri açacaktır; buram buram kokularla dolacaklardır; oynaşıp duran ışıklar, kandilin alevi dalgalandıkça duvarda dalgalanan gölgeler, eğilip bükülen, daralıp genişleyen mekanlar göreceklerdir. Şehrin tüm gerilimini terk edip sakinliğe boğulacak, merhametle dolacaklardır. Üzülecek ama kahredici bir üzüntü olmayacaktır bu. Üzüntüye alarga duracaklardır. Mahzun olan karşısında bir çare düşünmeye çalışacaklardır. Ahşap bir evde, dışarda ezan okunur ve sokak köpekleri ulurken kandil ışığı altında okuyacaklardır; dut ağacının dallarının bir yaratığa benzeyen gölgesi gezinecektir duvarda; soğanlar, kırmızı biberler, üzüm hevenkleri sarkacatır tavandan ve sevdalısı için mendil çalan bir delikanlı ölünün çözülen yumruğunun içinden su gibi bir ipek mendil fışkıracaktır. İpek mendil böyledir. Ne kadar sıkarsan sık buruşmaz. Avcunu açtığında su gibi fışkırır.

Reklamlar

Bir Yanıt to “Sait Faik Civarında Bir Gezinti”


  1. […] Sait Faik için yazdıklarım şurda… Yalıda Sabah’a devam geleyim. Haldun Taner okumayalı epey oldu. Çehov, Brecht ve […]


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: